วันที่ 11 มิถุนายน 2569 ดร.น.สพ.อลงกรณ์ มหรรณพ กรรมการสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) เตือนภัยโรคพิษสุนัขบ้ากำลังระบาด มีผู้เสียชีวิตหลายรายแล้ว โดยโรคพิษสุนัขบ้า เกิดจากเชื้อไวรัส สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดรวมทั้งมนุษย์ด้วย สามารถที่จะติดเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้าได้ ปัจจุบันไม่มียารักษา ผู้ที่ติดโรคพิษสุนัขบ้า ไม่ว่าเป็นคนหรือสัตว์ มักจะตายภายใน 7 – 10 วัน หรือบางรายอาจจะนานถึง 1 ปี
โรคพิษสุนัขบ้า มีอาการที่แสดงในสัตว์อยู่ 2 ชนิด
1.ชนิดดุร้าย (พบประมาณ 90%) สัตว์จะมีอาการตัวแข็ง คอแข็ง กรามเป็นอัมพาต สัตว์จะอ้าปากอยู่ตลอดเวลา น้ำลายไหล ไม่สามารถกินอาหารและน้ำได้ ตาเบิกโพลง วิ่งตรงชนสิ่งกีดขวาง หางตก ส่วนใหญ่จะตายภายใน 7 – 10 วัน มักพบในสุนัข
2.ชนิดซึม (พบประมาณ 10%) สัตว์จะป่วย จะหลบเข้ามุมมืด เช่น ใต้โต๊ะ ใต้เตียง หลังตู้เสื้อผ้า หลังตู้เย็น ไม่กินอาหารและน้ำ ตาเบิกโพลง ถ้าเจ้าของเข้าไปจับ จะกัดหรือข่วน ส่วนใหญ่สัตว์จะตายภายใน 7 – 10 วัน ชนิดนี้ มักพบในแมว
ประชาชนที่พบสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้า เช่น สุนัขคอแข็ง ปากอ้า น้ำลายไหลยืด ตาขวาง วิ่งตรงเข้าหาเพื่อที่จะทำร้าย วิธีการเอาตัวรอด คือ ให้วิ่งหนีอย่างรวดเร็ว ประมาณ 20 เมตร วิ่งหักเลี้ยวในมุมฉากทันทีทันใด โดยเร็ว สุนัขที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า ไม่สามารถที่จะเข้าไปกัดได้ทันที และตะโกนให้คนมาช่วย หรือปีนขึ้นที่สูง ประชาชนที่ถูกสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัด ให้รีบทำความสะอาดบาดแผลทันที โดยใช้น้ำสะอาดและสบู่ เสร็จแล้ว ใช้แอลกอฮอล์ หรือทิงเจอร์ไอโอดีน หรือทิงเจอร์ โพวิโดน หรือเบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรค ราดบาดแผลให้ทั่ว และพาผู้ที่ถูกกัดไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที ห้ามตบ ทุบ หรือบีบบาดแผลให้เลือดออกโดยเด็ดขาด
การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์
ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้แก่สัตว์เลี้ยงของตัวเองทุกปี ปีละ 1 ครั้ง สัตว์ที่เลี้ยงไว้ควรอยู่ในบ้าน ห้ามไปเล่นกับสุนัขหรือแมวที่ไม่มีเจ้าของ กรณีสัตว์เลี้ยงที่เกิดอุบัติเหตุ ถูกสัตว์ที่ไม่มีเจ้าของกัด ให้รีบพาสัตว์เลี้ยงที่ถูกกัดนั้นพบสัตวแพทย์ทันที เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้แก่สัตว์เลี้ยงตัวนั้น
โรคพิษสุนัขบ้าในช้าง
ช้างเลี้ยงที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า สาเหตุมักเกิดจากถูกสุนัขจรจัดกัด หรือสัตว์ที่มีเชื้อไวรัส พิษสุนัขบ้ากัด บริเวณงวง ด้านหลังของขาหลังทั้งสองข้าง และควาญช้างไม่ได้เอาใจใส่ในการดูแล ทำความสะอาดบาดแผลโดยทันที ซึ่งช้างก็เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สามารถที่จะติดเชื้อและตายด้วยโรคพิษสุนัขบ้าได้ แต่ในช้างระยะเวลาที่สัตว์แสดงอาการใช้เวลาประมาณ 25 วัน จึงตาย อาการของช้างที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า มีอาการคอแข็ง งวงตก ตาเบิกโพลง ก้าวเดินลำบาก หางตก ใบหูโบกช้ามาก กรามเป็นอัมพาต ไม่สามารถใช้งวงดูดน้ำหรือปากเคี้ยวอาหารได้ และตายในที่สุด
วิธีป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในช้าง
1.ไม่นำช้างเข้าไปเลี้ยงในบริเวณที่มีสุนัขจรจัดอยู่จำนวนมาก เช่น ใกล้กองขยะ ใกล้หมู่บ้านร้าง ใกล้คอนโดร้าง เป็นต้น
2.เมื่อช้างถูกสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นสัตว์ที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัด ให้รีบแจ้งสัตวแพทย์ทันที และทำการปฐมพยาบาลบริเวณบาดแผลทันที คือ ล้างบาดแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เสร็จแล้วราดด้วยยาทิงเจอร์ไอโอดีน หรือทิงเจอร์ โพวิโดน หรือเบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรค ให้ทั่วบาดแผล เสร็จแล้วให้แจ้งสัตวแพทย์มาพิจารณาเรื่องบาดแผล ซึ่งอาจจะต้องฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า
ในอดีตที่ผ่านมาที่เคยช่วยช้างที่ถูกสุนัขจรจัดกัดที่บริเวณปลายงวง หรือที่ขาหลัง จนรอดชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้า จะทำการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า 4 ครั้ง ซึ่งต้องใช้วัคซีนถึง 16 เท่า ของการฉีดวัคซีนปกติ ขึ้นอยู่กับการพิจารณาวิธีการช่วยเหลือของสัตวแพทย์แต่ละคน
