จากการคาดการณ์สถานการณ์ ENSO ที่อาจส่งผลให้เกิดภาวะเอลนีโญและฝนทิ้งช่วงในฤดูฝนปี 2569 กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ปริมาณฝนรวมของประเทศไทยในเดือนมิถุนายน 2569 มีแนวโน้มต่ำกว่าค่าปกติประมาณร้อยละ 20 ซึ่งอาจกระทบต่อการเพาะปลูกและผลผลิตทางการเกษตรในหลายพื้นที่
นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตร แนะนำให้เกษตรกรเตรียมรับมือด้วยการยึดหลัก 3 หลัก ได้แก่ “คลุมดิน จัดการน้ำ และใช้ปุ๋ยอย่างเหมาะสม” เพื่อรักษาความชื้นในดิน เพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำและธาตุอาหาร ช่วยลดต้นทุนการผลิต และลดผลกระทบจากภาวะฝนทิ้งช่วงได้อย่างยั่งยืน
สำหรับการจัดการดิน ควรเพิ่มอินทรียวัตถุด้วยปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก หรือปุ๋ยพืชสด เช่น ปอเทืองและถั่วพร้าในช่วงที่ดินมีความชื้น เพื่อเพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน ควบคู่กับการคลุมดินและหลีกเลี่ยงการไถพรวนลึกเพื่อลดการสูญเสียความชื้น
ด้านการจัดการน้ำ ควรใช้น้ำอย่างคุ้มค่า โดยเลือกใช้ระบบน้ำหยดหรือการให้น้ำเฉพาะจุด รวมถึงเก็บกักน้ำในแปลงด้วยสระน้ำ ร่องน้ำ หรือการยกร่องแปลงปลูก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำในช่วงฝนทิ้งช่วง
ส่วนการใช้ปุ๋ย ควรใส่ปุ๋ยในช่วงที่ดินมีความชื้นเพียงพอ แบ่งใส่ปุ๋ยเป็นระยะเพื่อลดการสูญเสียธาตุอาหาร โดยเฉพาะไนโตรเจน ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ร่วมกับปุ๋ยเคมี และใส่ปุ๋ยใกล้บริเวณรากพืชเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดูดใช้ธาตุอาหาร
สำหรับพืชเศรษฐกิจสำคัญ มีแนวทางดูแล ดังนี้
– ข้าว รักษาระดับน้ำในนา 5–10 เซนติเมตร โดยเฉพาะในช่วง 80 วันแรกหลังปักดำ และใส่ปุ๋ยหลังให้น้ำ
– อ้อย คลุมโคนต้นด้วยใบอ้อยเพื่อลดการสูญเสียความชื้นและลดวัชพืช พร้อมใส่ปุ๋ยควบคู่การให้น้ำ
– มันสำปะหลัง ปลูกช่วงต้นฤดูฝน เน้นปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อสะสมแป้งในหัว และคลุมดินเพื่อลดการสูญเสียน้ำ
– พืชผัก ใช้ระบบน้ำหยดหรือมินิสปริงเกลอร์ คลุมดินด้วยวัสดุอินทรีย์หรือพลาสติกคลุมดิน และแบ่งใส่ปุ๋ยตามความเหมาะสม
– ไม้ผล ให้น้ำอย่างเพียงพอในช่วงออกดอก–ติดผล ตัดแต่งกิ่งเพื่อลดการคายน้ำ คลุมโคนต้น และใส่ปุ๋ยตามระยะการเจริญเติบโต โดยระยะบำรุงต้นเน้นไนโตรเจน และระยะออกดอก–ติดผลเน้นฟอสฟอรัสและโพแทสเซียม
กรมส่งเสริมการเกษตรขอให้เกษตรกรติดตามข้อมูลพยากรณ์อากาศและสถานการณ์น้ำอย่างใกล้ชิด พร้อมปรับแผนการผลิตให้สอดคล้องกับสภาพอากาศ เพื่อรักษาผลผลิตและสร้างความมั่นคงทางรายได้ในช่วงที่สภาพภูมิอากาศมีความผันผวนสูง
